Co grozi za zażycie łysiczek?
Sedno sprawy brzmi tak:
Karalne jest posiadanie, a nie znajdowanie się pod wpływem.
Będąc pod wpływem, nie jesteśmy już w posiadaniu.
O ile jednak intuicja podpowiada, że z faktu bycia pod wpływem można wywieść fakt wcześniejszego posiadania – taki automatyzm dowodowy został wprost wykluczony przez Sąd Najwyższy, z następującym uzasadnieniem:
„(…) nie jest przestępnym znajdowanie się w stanie po użyciu środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ale ich posiadanie. Dlatego stwierdzenie takiego stanu w żadnym wypadku nie może być postrzegane jako dowód bezpośredni, wskazujący na fakt główny, a mianowicie wcześniejsze posiadanie narkotyku. Jest to tylko i wyłącznie dowód o charakterze poszlakowym, który – dla skazania – musi odpowiadać dawno wypracowanym już w orzecznictwie i doktrynie standardom. Wskazuje on w sposób bezpośredni jedynie na to, że określona osoba znajduje się pod wpływem takiego środka, a tylko pośredni na to, że mogła [podkreślenie Sądu Najwyższego] go wcześniej użyć, a w związku z tym i posiadać taki środek. Rzecz jednak w tym, że jeżeli nie da się wykluczyć wniosku alternatywnego, że osobie tej narkotyk udostępniono w sposób niezwiązany z przejęciem przez nią władztwa nad narkotykiem, dowód ten, jeżeli jest jedynym w sprawie, jest niewystarczający dla ustalenia sprawstwa.”1
Dopiero więc udowodnione (a nie – jedynie domniemane) posiadanie wyczerpuje znamiona posiadania (przy czym i ono może nie podlegać karze)5.
Posiadanie takie może trwać ledwie sekundę (choćby trzymanie w dłoni przed konsumpcją), lecz musi być niepodważalnie udowodnione przed sądem.
Oczywiście, cały szereg czynności, odbywanych pod wpływem takich substancji, podlega odrębnym karom – jak prowadzenie pojazdów2, wykonywanie czynności zawodowych3 czy opieka nad kimś, w tym nad dzieckiem4.
1 Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2011 r. (sygn. I KZP 24/10).
2 Art. 178a Kodeksu karnego.
3 Art. 70 Kodeksu wykroczeń lub art. 160 Kodeksu karnego.
4 Art. 106 Kodeksu wykroczeń lub art. 160 Kodeksu karnego.
5 Art. 62a Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. 2005 Nr 179 poz. 1485).