Co grozi za posiadanie łysiczek?
Choć powszechnie występujące w Polsce łysiczki nie znajdują się pod ochroną, to jednak karalne jest ich posiadanie – a dokładniej, na karę narażamy się, jeśli w naszym posiadaniu znajduje się psylocybina lub psylocyna, czyli organiczne związki chemiczne znajdujące się w ich owocnikach (lecz nie w grzybni) i wyszczególnione na liście substancji psychotropowych z grupy I-P w załączniku do Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii1.
Lista ta wymienia substancje, którym – mimo zupełnie odwrotnych wyników badań – ponad pół wieku temu amerykańscy politycy (a – za nimi – reszta świata), zaniepokojeni pacyfizmem osób je spożywających i protestujących przeciwko wojnie z Wietnamem, przypisali – wbrew, już wówczas wiadomym, naukowym faktom – „(…) brak zastosowań medycznych i duży potencjał nadużywania (…)”, przez co do dziś w większości krajów są one „(…) wyłączone z obrotu farmaceutycznego i mogą być używane jedynie w celu prowadzenia badań naukowych„2.
Co ciekawe – substancje faktycznie narkotyczne, faktycznie trujące, faktycznie uzależniające i faktycznie nie wykazujące jakiegokolwiek potencjału medycznego – jak alkohol czy nikotyna – do dziś nie znalazły się na liście zakazanych.
Co do zasady – za posiadanie psylocybiny lub psylocyny (a więc i owocników, które je zawierają) grozi kara do 3 lat pozbawienia wolności3, choć Ustawa przewiduje odstępstwa w obie strony: jeśli ilość jest znaczna, kara może sięgnąć od roku do 10 lat więzienia4, jeśli natomiast okoliczności umożliwiają kwalifikację sprawy jako „przypadek mniejszej wagi” – widełki zaczynają się od grzywny, przez ograniczenie wolności, po pozbawienie wolności do 1 roku5.
Dodatkowo, gdy mowa jest o posiadaniu substancji niedozwolonych w „ilości nieznacznej”, przeznaczonej „na własny użytek”, postępowanie można umorzyć jeszcze przed wszczęciem śledztwa, jeśli „(…) orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości”6.
1 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. 2005 Nr 179 poz. 1485).
2 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139).
3 Art. 62 ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. 2005 Nr 179 poz. 1485).
4 Art. 62 ust. 2 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. 2005 Nr 179 poz. 1485).
5 Art. 62 ust. 3 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. 2005 Nr 179 poz. 1485).
6 Art. 62a Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. 2005 Nr 179 poz. 1485).